Canh cá nấu rau sắn món ngon vùng trung du

Hoaibui2395 Hoaibui2395 @Hoaibui2395

Canh cá nấu rau sắn món ngon vùng trung du

18/04/2015 09:08 PM
4,770

Đối với người Mường, vại rau sắn muối được coi như vại dưa của người Việt. Đó còn là món rau đặc sản để họ mang đãi khách quý.

Người Mường sống ở số vùng núi ở Phú Thọ, Hòa Bình, Thanh Hóa thường đi lấy lá sắn về muối lên làm nguyên liệu một số món ăn rất ngon: rau sắn nấu cá, rau sắn hầm chân giò và rau sắn nấu thịt ba chỉ.
Chợ sáng trên vùng núi Thạch Thành – Thanh Hóa (một kiểu đi chợ tự phát với hình thức: nhà ai thừa cái gì sẽ mang đi bán cái ấy để đổi lấy những loại hàng hàng hóa khác), bà con dân tộc Mường bán nhiều rau sắn muối. Loại rau sắn muối này nặng mùi hơn mùi dưa khú nhưng khi nấu lên kèm cá hoặc thịt thì ăn lại “có lý”.
Rau sắn muối là loại rau quen thuộc của đồng bào dân tộc Mường. Mùa sắn đến thì con gái là thời kỳ cây dồn hết sức sống của mình vào những chiếc lá mỡ màng. Đó là lúc người dân đi hái những chiếc lá non, lá búp về muối rau.
Lá sắn non hái về được vò thật kỹ, rửa bằng nước suối trước rồi sau đó rửa lại bằng nước mưa. Lá đã hết nhựa, người ta để lá vào một cái vò, mỗi lượt lá là cho một lượt muối vừa phải (cũng có nơi không cho muối), rồi người ta đổ nước mưa sâm sấp với rau và đậy lại chờ rau “chín”.

Rửa rau sắn trước khi nấu.
Khi nhà có khách hoặc khi người dân muốn “cải thiện” bữa ăn hàng ngày của mình, họ mua thêm ít cá, ít thịt ba chỉ hoặc một vài cái móng giò về nấu canh cùng rau sắn muối.

Rau sắn sẽ "lấp" hết thịt, cá nên người ta gọi là rau sắn
 nấu cá chứ không phải cá nấu rau sắn.
Rau sắn nấu cá có vị thật lạ, có cảm giác quyến rũ hơn cá nấu dưa ở miền xuôi. Rau được lấy ra khỏi vại, rửa lại bằng nước sạch cho đỡ mặn và đỡ mùi hăng; cá để một lớp dưới nồi, đặt lượt rau sắn dầy, mỏng tùy ý định lên trên lượt cá để nấu. Món rau sắn cá được đun trên bếp củi của đồng bào dân tộc rất đượm: mùi khói bếp, mùi gợi vị chua, mùi thơm thịt cá, … quện lại với nhau. Món này không cần cho thêm thứ rau gia vị gì ăn vẫn rất ngon.

Rau nấu với cá không cần thêm rau gia vị đi kèm.
Nhìn bát rau sắn nấu cá ban đầu người sành ăn sẽ thấy phải cau mặt vì món này nhìn không chút gì là hoa mỹ. Nhưng khi ăn thực khách sẽ bị chinh phục bởi mùi, vị ngon, lạ. Đó cũng là một đặc trưng giản dị của món ăn lạ chỉ có trên vùng núi cao này.

Nhìn bát canh rau sắn nấu cá không hề hoa mỹ và khó có thể hoa mỹ.
Nhưng thực khách có thể ăn mà không biết chán là gì.
Ai đó đã ăn rau sắn nấu cá (chứ không phải cá nấu rau sắn) sẽ giữ mãi ấn tượng. Ấn tượng đó như một người con trai miền xuôi có ấn tượng với một cô gái vùng cao tóc dài, mang vẻ đẹp không son phấn, lao động vất va cả ngày mà vẫn đẹp lạ lùng.

Cây sắn (hay khoai mì) có tên khoa học là Manihot Esculenta, phân bố chủ yếu ở Châu Phi, Nam Mỹ và khu vực Đông Nam Á.

Ở Việt Nam sắn đ���c biệt ưa thích thổ nhưỡng tại những tỉnh trung du như Hà Tây, Vĩnh Phúc, Phú Thọ...

Cây sắn hiện vẫn là một trong những cây lương thực chủ yếu của thế giới tại các vùng đặc biệt nghèo đói như Châu Phi. Sắn có thể ăn tươi (củ, lá) hay phơi khô (củ) để tích trữ.

Ở Việt Nam ta, cây sắn bây giờ chỉ dùng trong chăn nuôi là chủ yếu. Một phần nhỏ dùng chế biến thực phẩm như mì chính, mì tôm, một số loại bánh kẹo gia công.

Nhắc đến cây sắn, có thể nói đó là nỗi ác mộng của thế hệ 8x đời đầu chúng tôi. Còn nhớ khi tôi bắt đầu biết nhai cơm thì cũng là lúc bố mẹ cho cầm củ sắn luộc. Ngày 3 bữa sắn cứ như vậy kéo dài khoảng 10 năm trời. Sáng bột sắn viên luộc, trưa cơm độn sắn (sắn độn cơm mới chính xác), chiều sắn khô bung. Không phải ác mộng mới lạ. Ấy vậy mà nhiều người vẫn còn không có sắn mà ăn.

Tuy nhiên, có một món từ cây sắn mà tôi, gia đình tôi và người dân quê tôi ăn không bao giờ thấy chán: CÁ NẤU CHUA RAU SẮN.

Có lẽ bạn cảm thấy kỳ lạ khi nói tới món ăn này. Nhiều vùng thâm canh cây sắn nhưng họ cũng chưa bao giờ nếm qua. Có thể nói đây là món dân dã đặc sản đóng dấu bản quyền của vùng Thạch Thất, Hà Tây - quê tôi.

Để thực hiện món này thì nguyên liệu cũng không có gì là khó, một nắm ngọn sắn muối chua vắt khô nước, một nắm tép hay cá đã làm sạch tùy theo ý thích, nêm mắm muối vừa đủ, một thìa mỡ lợn rồi đun đều lửa, để sôi khoảng 5 phút, bắt ra ăn nóng với cơm. Chắc chắn là trôi cơm lắm đó.

Có một điều đặc biệt là khi nấu với rau sắn, cá không hề có vị tanh dù không cần thêm bất kỳ một loại gia vị nào khác (nếu thích ăn cay thì chỉ cần thêm một quả ớt là đủ). Theo kinh nghiệm thì rau sắn ngon nhất vào tầm tháng 7 tháng 8, khi cây sắn đã cao qua đầu người (hái lúc này sẽ không có hại cho cây khi tạo củ), gặp mưa nhiều nên ngọn sắn non và không đắng. Sau khi mưa khoảng một ngày, bạn hái ngọn sắn về, muối chua như muối dưa cải, khoảng 3~4 ngày sau là có thể dùng được (nếu là mùa đông thì khoảng 6~7 ngày). Cuối mùa sắn, nếu muốn có rau sắn ăn quanh năm, bạn hãy lấy một ít cây sắn cắm làm hàng rào, khi cọc rào mọc chồi non vừa đẹp vườn lại có rau ăn quanh năm, rau sắn hàng rào tuy không mềm và to ngọn nhưng ăn lại không có vị hơi ngăm ngăm đắng như rau sắn ruộng...

Nếu bạn lần đầu thưởng thức món này, có lẽ bạn hơi khó chịu với mùi vị hơi nồng nồng của nó, nhưng hãy thử lần thứ hai, bạn sẽ nghiện ngay. Tôi dám chắc điều đó, vì tất cả bạn bè của tôi, khi thưởng thức canh chua rau sắn tôi nấu đều có cảm nhận như vậy.

Bạn có thể biến tấu một chút với rau sắn để có thêm nhiều món ngon, ví dụ như rau sắn chua ninh xương heo, rau sắn chua nấu tôm đồng, cua đồng, nấu canh thịt nạc vai... thậm chí hồi sinh viên, tôi thường xuyên nấu rau sắn chua với MÌ TÔM, cũng ngon ra trò.

Một số địa phương, người ta dùng vỏ sành của củ sắn muối chua nấu canh nhưng hương vị thì không thể sánh được với ngọn sắn. Nếu muốn ăn món này thì bạn phải chờ đến mùa thu hoạch sắn, tháng 11~12 hàng năm, lúc bấy giờ mới có vỏ sành muối chua được.

Nếu bạn không thích vị chua, có thể dùng ngọn rau sắn vò kỹ, luộc qua, để ráo nước, phi thơm hành tỏi rồi xào to lửa, ăn nóng cũng rất lạ miệng.

Viết tới đây, tôi cũng thấy thèm và nhớ cái hương vị thân quen gần 30 năm trời, mà chỉ khi nào về quê thì mới được thưởng thức.

Có lẽ cuối tuần, tôi sẽ về quê. Mẹ tôi lúc nào cũng chuẩn bị sẵn một vại dưa sắn chua mỗi khi tôi về thăm nhà.

Nếu có dịp đi qua quê tôi, bạn nhớ tìm hỏi mua rau sắn muối chua nhé.

Nếu ai đã từng về mảnh đất trung du Phú Thọ hẳn sẽ có cơ hội được thưởng thức một đôi lần bát canh chua rau sắn. Màu rau nồng ấm như màu đất trung du, vị rau ngọt bùi tựa tình người đất Tổ sẽ khiến ai đó ăn một lần để rồi nhớ mãi không quên.

11.jpg
Cây sắn (khoai mì)

Lựa rau sắn (lá khoai mì) cũng không hề đơn giản bởi không phải sắn nào cũng có thể hái lá ăn được. Tôi nhớ, cô tôi từng dặn rằng: chỉ có rau sắn trắng lá xanh mới ăn được. Loai sắn lá tre, màu lá hơi tía là loại sắn độc hơn, ăn vào dễ bị say. Thêm nữa, nếu cây sắn mà bị hái lá nhiều thì củ sắn cũng sẽ không được bở và ngon. Bởi vậy, có vườn sắn chuyên trồng lấy búp, hái lần đầu, lần sau cây sắn cho ra nhiều búp non hơn  mọc từ vết hái lần trước.

Rau sắn  không  phải là món ăn cao lương mỹ vị, càng không màu mè coi trọng hình thức nhưng đòi hỏi người chế biến phải rất cầu kì. Những búp sắn non mập mạp còn nguyên lớp phấn mịn phía đầu chồi sau khi hái về sẽ được vò nát. Người vò phải khéo léo làm sao cho lá sắn mềm, sóng đều nguyên búp chứ không vụn thành từng đoạn. Sau khi vò xong, trộn lá sắn với chút muối cho  thêm vị đậm đà. Cách này cũng giúp cho rau sắn  nhanh chua hơn và để lâu ngày không bị hỏng, bị váng. Bởi vậy, khi tra muối cũng phải lựa sao cho rau không quá mặn mà khó nấu, cũng không quá nhạt dễ nổi váng làm rau hỏng. Rau sắn sau khi đã trộn muối đem cho vào vại hoặc bình, để 4 đến 5 ngày ủ chua.

Rau sắn ủ chua có màu vàng đều, dậy mùi thơm hấp dẫn. Rau sắn được vớt ra hay để nguyên cả nước đem nấu tùy theo cách chế biến của từng món. Cách đơn giản nhất là vớt rau ra, vắt sạch nước rồi đem vào xào mỡ là cũng đã rất ngon rồi.

Tuy nhiên, cầu kì hơn là canh rau sắn nấu. Người nấu có thể hầm rau sắn với xương lợn, cá tép hoặc hạt lạc giã nhỏ. Đặc biệt là phải nấu bằng chính nước chua ủ rau sắn. Có như vậy, canh mới có vị chua của rau sắn, vị béo của nước xương, vị ngọt của cá tép… tất cả hòa quyên thành hương vị rất đặc trưng của canh rau sắn.

Người nấu cũng phải chú ý, rau sắn ngâm quá ngày sẽ rất chua, khi nấu cũng phải đun thật kĩ để rau sắn thật mềm và nhừ mới ngon. Khi ăn, có người thích lựa những búp non mập mạp nhưng cũng có người lại chọn các lá nhỏ, dẻo và đậm đà .

Ngoài ra, rau sắn còn có rất nhiều cách chế biến khác như làm salad trộn gà xé, rau săn luộc và nộm rau sắn, hay như món sắn muối kho cá tùy vào sáng tạo của người nấu đều rất dậy mùi thơm ngon.

Chính vì vậy, rau sắn đã trở thành món ăn quen thuộc trên mâm cơm gia đình ở quê tôi. Cũng không ít bạn bè có điều kiện thưởng thức, tâm đắc mà khen canh rau sắn chính  là đặc sản số 1 của Phú Thọ. Bởi vậy, nếu có dịp về thăm đất Tổ Hùng Vương, mời bạn hãy một lần thưởng thức món ăn thú vị này nhé!

Canh Chua Rau Sắn

- Phú Thọ vùng đất Tổ cội nguồn Việt Nam, có những món ăn dân dã mang đậm nét văn hóa hồn quê vùng Đông Bắc. Mời bạn tham khảo các món đặc sản của vùng này.
 
Nguyên Liệu:
- 500g cá trắm
- 300g rau sắn muối chua
- 200g cà chua
- 2 thìa cà-phê bột gia vị
- 2 thìa cà-phê hạt nêm
- 1/2 thìa súp nước mắm.
- Dầu ăn.
Thực Hiện:
- Cá trắm rửa sạch, cắt khúc vừa ăn.
- Cà chua thái múi cam.
- Đun sôi 1/2 thìa súp dầu, cho cà chua vào xào, đổ 1 lít nước vào nấu. Nước sôi, bạn thả cá vào nấu đến khi gần chín, nêm bột gia vị, nước mắm, hạt nêm. Sau cùng cho rau sắn vào, đun thêm khoảng 15 phút là được.
Mách bạn:
- Cách làm rau sắn muối chua: Rau sắn chọn những tàu lá bánh tẻ, vò mềm. Cứ mỗi một lần lá, bạn lại rải một lớp muối mỏng, làm như thế cho đến hết. Dưa muối trong khạp, hũ sành, để chừng hơn 1 tuần là ăn được.
- Để nước canh có vị chua ngon và thơm hơn, bạn nên cho thêm một chút nước rau sắn muối (300-400ml) vào nấu cùng.
- Canh rau sắn thường thấy ở Phú Thọ, nhiều người vẫn đừa vui " Quê em miền trung du, ngày hai bữa sắn dù".

(ST).
Hỏi đáp, bình luận, trả bài:
Rau san co ngam cung mang tre dc khong
hơn 1 tháng trước - Thích - Trả lời
Ai tạo ra "ác mộng" khi ăn cơm Sắn độn? Mỹ, Ngụy, Phản động? Hay chính là đảng quang vinh?
hơn 1 tháng trước - Thích - Trả lời
*địa chỉ email của bạn được bảo mật

Hot nhất
Top xink
Bộ sưu tập
Chợ xink
Thanh lý