Bệnh u vàng, ban vàng

seminoon seminoon @seminoon

Bệnh u vàng, ban vàng

18/04/2015 03:33 PM
1,310
Bệnh u vàng, ban vàng là gì? Nguyên nhân gây bệnh u vàng, ban vàng. Triệu chứng và điều trị u vàng, ban vàng như thế nào.

Bệnh u vàng, ban vàng là gì?

hường khi nói tới tăng lipid máu, chúng ta thường “liên tưởng” đến bệnh mạch vành tim hay bệnh mạch máu não. Sự thật, không phải như thế, tăng lipid máu có thể gây ra một số bệnh khác và u vàng là một trong những bệnh này.

U vàng là các sang thương gờ lên (hay gặp ở xung quanh mắt) được đặc trưng bởi sự tích tụ các đại thực bào chứa đầy chất béo (lipid) trong tương bào của nó. Các thay đổi của da và gân được đặc trưng bởi sự hiện diện của các đại thực bào có hốc (còn gọi là đại thực bào bọt). Các đại thực bào này được lấp đầy bởi các giọt lipid đã được hòa tan và được lấy đi từ mô trong suốt tiến trình mô học. U vàng có thể là tình trạng phản ánh sự thay đổi chuyển hóa lipid. Đôi khi, u vàng là hậu quả của rối loạn chức năng tế bào tại chỗ. Về mặt “hình thể”, u vàng là các nốt sần rắn chắc màu vàng nhạt xếp thành dãi hay mãng. Về mặt “thuật ngữ”, u vàng (xanthoma) được cấu tạo từ 2 gốc từ Hy Lạp là "xanth-" ("xanthos" nghĩa là màu vàng) và "oma" (nghĩa là sưng lên, gờ lên). “Xanthoma” là gờ sưng màu vàng nhạt.

Nói chung, các thay đổi về lipid máu (lipoproteins máu) hoặc do đột biến gen (gây tăng lipid máu tiên phát) hoặc do bị mắc một bệnh nào đó như đái tháo đường, nhược giáp, hội chứng thận hư (gây tăng lipid máu thứ phát). Hai dạng tăng lipid máu này, tăng lipid máu do rối loạn sinh hóa và tăng lipid máu do di truyền (đột biến gen), là khác nhau rất nhiều. Trong giới hạn bài viết này, độc giả cần lưu ý rằng, mọi dạng tăng lipid máu đều có thể gây bệnh u vàng, nhưng với xuất độ khác nhau. Ngược lại, cũng có dạng u vàng không do tăng lipid máu.

Người bị u vàng thường ít khi tìm đến bác sĩ vì bản thân u vàng tiến triển chậm và ít gây khó chịu cho bệnh nhân. Tuy nhiên, u vàng ở da (nhất là dạng mãng vàng quanh mắt) là các rối loạn “thẩm mỹ” thường làm cho người bệnh tìm đến cơ sở thẩm mỹ. Tuy tiến triển chậm và ít gây khó chịu, u vàng có thể gợi ý đến tình trạng rối loạn chuyển hóa lipid. Tỷ lệ tử vong & biến chứng của u vàng liên quan với xơ vữa động mạch (như bệnh mạch vành, bệnh mạch máu não) và viêm tụy (viêm tụy dễ xảy ra khi bệnh nhân bị tăng cao lượng triglycerid trong máu).

U vàng có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi với tỷ lệ mắc ở nam và nữ ngang nhau. Mãng vàng quanh mắt (xanthelasmas), một dạng thường gặp của u vàng, thường xảy ra nhiều hơn ở người sau 50 tuổi.

Rối loạn chuyển hoá lipid được chia thành:
Typ I: thiếu hụt lipoprotein (LP) lipase dẫn đến tăng nồng độ chylomicron (ChyloM) trong huyết tương. Nồng độ triglycerid (TG) trong huyết tương tăng cao nhưng Cholesterol thường không tăng. Bệnh nhân typ I thường là trẻ em và kèm theo viêm tuỵ cấp. Biểu hiện ở da đặc trưng nhất là Eruptive xanthomas.

Typ IIa: thiếu hụt các receptor LDL. Trong huyết thanh, Cholesterol tăng cao, còn triglycerid bình thường. Bệnh nhân typ II thường bị vữa xơ động mạch nặng và biểu hiện ở da là tendinous, tuberous xanthomas, xanthelasmas.

Typ IIb: đặc trưng bởi sự tích tụ cả LDL và VLDL, với sự tăng cả triglycerid, cholesterol trong huyết tương. Bệnh nhân typ IIb là người lớn, biểu hiện ở da là tendinous, tuberous xanthomas, xanthelasmas.

Typ III: đặc trưng là sự tích tụ IDL (beta-VLDL); tăng cả triglycerid và cholesterol trong huyết tương. Bệnh nhân typ III là người lớn vữa xơ động mạch sớm và u vàng (xanthomas) nhất là plane (palmar) xanthomas.

Typ IV: tích tụ VLDL dẫn đến triglycerid tăng cao trong huyết thanh. Biểu hiện ở da là eruptive xanthomas.

Typ V: tích tụ chylomicron và VLDL; triglycerid tăng rất cao trong huyết tương. Bệnh nhân typ này cũng giống như typ I là trẻ em, kèm theo viêm tuỵ cấp và eruptive xanthomas.

Bảng phân loại Fredrickson về tăng Lipid máu:


Tăng lipid máu còn liên quan đến một số nguyên nhân khác:
Tăng cholesterol máu còn thấy ở người có thai, suy giáp, ứ mật.
Tăng triglycerid máu còn thấy ở người uống thuốc tránh thai, đái tháo đường, người nghiện rượu, viêm tuỵ, gút, nhiễm khuẩn do vi khuẩn gram âm.
Tăng kết hợp cholesterol, triglycerid gặp trong hội chứng thận hư, suy thận mạn, dùng corticoid.

Dịch tễ học
Tần số: u vàng, ban vàng là biểu hiện thường gặp của rối loạn chuyển hoá lipid.
Giới: ngang nhau ở nam và nữ.
Tuổi: bệnh xuất hiện ở bất kỳ lứa tuổi nào; thường gặp nhất ở người trên 50 tuổi.

Lâm sàng
U vàng, ban vàng liên quan với tăng lipid máu có biểu hiện lâm sàng là ban vàng (xanthelasma palpebrarum), u vàng thể củ (tuberous xanthoma), u vàng ở gân (tendinous xanthoma), u vàng phát ban (eruptive xanthoma), plane xanthoma, and generalized plane xanthoma. U vàng rải rác (Xanthoma disseminatum) và u vàng dạng hạt cơm (verruciform xanthoma) thường không liên quan với tăng lipid máu.

Ban vàng (Xanthelasma palpebrarum): là biểu hiện thường gặp nhất của xanthomas. Tổn thương là những sẩn phẳng, đa giác, màu vàng, mềm, mịn, ở xung quanh mắt; thường đối xứng hai bên, không có triệu chứng cơ năng. Vị trí thường gặp nhất là góc trong mi trên. Tổn thương phát triển chậm. Ban vàng có thể liên quan với tăng lipid máu.

U vàng thể củ (Tuberous xanthoma): là những nốt màu đỏ-vàng, không đau, chắc. Vị trí: bệnh thường xuất hiện ở những vùng chịu áp lực, ví dụ như gối, khuỷu tay, mông, mặt duỗi các ngón. U vàng thể củ liên quan với tăng cholesterol và tăng LDL máu.

U vàng ở gân (Tendinous xanthoma): những nốt dưới da, dính vào gân hoặc dây chằng, to chậm; tổn thương thường liên quan đến chấn thương. Vị trí thường gặp ở gân duỗi của bàn tay, bàn chân và gân Achil. Bệnh liên quan với tăng cholesterol và LDL huyết thanh, đặc biệt là typ IIa.


U vàng phát ban (Eruptive xanthoma): những sẩn màu đỏ-vàng, nhỏ, nền da đỏ, ngứa và nhạy cảm; tổn thương xuất hiện rất nhanh và tự thoái lui sau vài tuần. Vị trí: mông, vai, mặt duỗi các chi; hiếm khi gặp ở niêm mạc hay ở mặt. U vàng phát ban liên quan với tăng triglycerid, nhất là typ I, IV, V; và tăng triglycerid thứ phát (đái tháo đường).


U vàng phẳng (Plane xanthomas): tổn thương bằng phẳng hiếm khi nổi cao trên mặt da ở bất kỳ vị trí nào trên cơ thể. Đặc trưng cho rối loạn chuyển hoá lipid typ III, ngoài ra còn có thể do tăng lipid thứ phát go ứ mật. U vàng phẳng diện rộng thường biểu hiện ở mặt, cổ, ngực và các nếp gấp. .


U vàng rải rác (Xanthoma disseminatum) và u vàng dạng hạt cơm (verruciform xanthoma) là những dạng xuất hiện ở người lipid máu bình thường.
- U vàng rải rác xuất hiện ở người lớn. Tổn thương ở da là những sẩn, những nốt màu đỏ-vàng; vị trí ở cổ, nách, khuỷu tay, bẹn. Tổn thương ở niêm mạc: niêm mạc đương hô hấp trên và phần trên của đường tiêu hoá. Diễn biến lành tính và thường tự thoái lui.
- U vàng dạng hạt cơm: tổn thương là những nhú màu vàng đơn độc ở niêm mạc miệng người lớn.

Cận lâm sàng
Bộ mỡ máu: định lượng triglycerid, cholesterol, HDL-cholesterol , VLDL-cholesterol trong huyết thanh.
Typ I: tăng triglycerid, chylomicron.
Typ IIa: tăng cholesterol vì tăng LDL.
Typ IIb: tăng cholesterol, triglycerid vì LDL và VLDL.
Typ III: tăng cholesterol, triglycerid có sự hiện diện của beta-VLDL.
Typ IV: tăng triglycerid, tăng VLDL.
Typ V: tăng triglycerid, tăng VLDL, sự hiện diện của chylomicron.

Điều trị:

Điều trị nội khoa

Vận động thể lực.
Các thuốc giảm lipid máu: làm giảm nguy cơ tim mạch, ngăn chặn viêm tụy. Các nhóm thuốc thường dùng là: statin, fibrat.
Loại bỏ tổn thương: khi tổn thương ảnh hưởng thẩm mỹ.

U vàng thể củ (Tuberous xanthoma)

Đ â y là b nh nhân b Đ á i tháo đườ ng typ II kho ng 6 tháng nay, hi n đ ang dùng Glucophase 0,5g/ngày, Diamicron 0,08g/ngày. Kho ng 1 n ă m nay, các vùng t đ è : khu u tay, g i, m t du i các ngón, bàn chân x u t hi n các n t màu vàng, ngày càng to d n, ch c, không b v .

K ế t qu xét nghi m:
Urê: 5,4 mmol/l.
Đườ ng: 7,8 mmol/l.
HbA1c: 4,3%.
Cholesterol: 12,7 mmol/l.
Triglycerid: 17,6 mmol/l.
HDL-cho: 1,6 mmol/l.
LDL-cho: 7,3 mmol/l.








Ban vàng (Xanthelasma palpebrarum):

Đây là bệnh nhân nữ 50 tuổi, đến khám vì những biểu hiện ở hai bàn tay và vùng mông như những ảnh sau; ngoài ra không có biểu hiện gì khác (không đau ngực, không bị viêm tụy):
Xét nghiệm sinh hóa máu. Kết quả như sau:
+ Urê: 4,5 mmol/l
+ Đường: 4,9 mmol/l
+ Creatinin: 80 mmol/l
+ Acid uric: 240 mmol/l
+ Cholesterol: 14,9 mmol/l
+ Triglycerid: 9,6 mmol/l
+ HDL-cho: 1,4 mmol/l
+ LDL-cho: 8,1 mmol/l
+ SGOT: 23 U/l
+ SGPT: 25 U/l




U vàng phát ban (Eruptive xanthoma)


Bệnh nhân nữ, 44 tuổi, đến khám với biểu hiện ở vùng mông như ảnh dưới đây. Ngoài ra, không có biểu hiện gì ở vùng da khác, không có biểu hiện đau ngực hoặc viêm tụy. Phát hiện bệnh khoảng 2-3 tháng nay.

Chẩn đoán là u vàng và chỉ định làm sinh hóa máu. Kết quả như sau:
Urê: 4,0 mmol/l
Đường: 3,8 mmol/l
Cholesterol: 16,6 mmol/l
Triglycerid: 9,16 mmol/l
HDL-cho: 1,5 mmol/l
LDL-cho: 10,1 mmol/l
SGOT: 42 mmol/l
SGPT: 34 mmol/l



Điều trị thẩm mỹ

Một số phương pháp thẩm mỹ dùng để điều trị u vàng có thể được sử dụng đối với những loại u vàng vô căn hay u vàng không đáp ứng điều trị nội khoa là phẫu thuật và phá hủy tại chỗ. U vàng mi mắt thường được điều trị bằng cách phá hủy tại chỗ với trichloroacetic acid, đốt điện, laser trị liệu và phẫu thuật cắt bỏ. Các thủ thuật này cần hết sức cẩn thận để bảo vệ mắt và chỉ nên thực hiện bởi bác sĩ có kinh nghiệm trong vấn đề này. Về tỷ lệ tái phát, phá hủy bằng laser có ưu thế hơn so với các phương pháp phẫu thuật, đốt điện và trichloroacetic acid. Nói cách khác, phá hủy u vàng mi mắt bằng laser có tỷ lệ tái phát thấp hơn các phương pháp kia. Tỷ lệ tái phát của phá hủy u vàng bằng laser tùy thuộc vào loại laser sử dụng


(ST)

Hỏi đáp, bình luận, trả bài:
Toi bi 2 vet mau vang o goc trong mi mat, duoc bac sy benh vien da lieu TPHCM chan doan la benh ban vang do roi loan lipit trong mau va de nghi mo de loai bo. Nhung khi co ket qua xet nghiem sinh hoa mau thi thay ty le binh thuong. Cho toi hoi vay do co phai la benh ban vang k? Va nen mo k? Toi so mo xong de lai seo mat tham my hon. Va neu ty le lipit binh thuong vay thi se k bi phat sinh them nhung dom vang khac chu?Xin cam on.
hơn 1 tháng trước - Thích (16) - Trả lời
Chào chị! Bệnh này có khả năng lan rộng, xin ý kiến bác sĩ điều trị để dùng thuốc khi tình trạng bệnh còn ở mức độ nhé,Để lâu là phải đốt và vẫn có khả năng bị tái phát nữa.Thân
Con toi bi benh u vang tu khi 3 thang bay gio da hon 2 tuoi u vang da lan ra khap lung khien vo chong toi no qua khong biet lam gi mong bs giup voi
hơn 1 tháng trước - Thích (10) - Trả lời
Chi đưa bé đi khám bác sĩ ngay đi nhé.Bệnh viện da liễu đó
xin chào Bác sĩ, tôi bị ban vàng đối xứng hai bên hốc mắt, xin hỏi nếu đốt tia laser có để lại sẹo xấu không, ngoài phẩu thuật ra có thuốc gì điieeuf trị cho hết ban vàng không ? xin cám ơn.
hơn 1 tháng trước - Thích (21) - Trả lời
@Chị Quỳnh Châu, Tôi cũng bị như chị. BV Da Liễu Tp. HCM chẩn doán là u vàng và cho đốt laser CO2. Vết đốt cũng lành và không để lại sẹo nhưng bị giảm sắc tố (có hai đốm trắng) trong rất mất thẩm mỹ. Tôi có trở lại bệnh viện khám và BS chỉ định là tiểu phẩu để xóa. Tôi không dám làm vì BS nói sẽ để lại sẹo nhỏ như sợi chỉ. Không biết chị em nào có cách khác hay hơn để giải quyết sẹo giảm sắc tố không? Xin cảm ơn
Bạn nên xin ý kiến của bác sĩ điều trị trực tiếp xem tình hình bệnh của bạn bây giờ phát triển như thế nào để lựa chọn phẫu thuật hay điều trị bằng thuốc
xin chao bac si,toi da bi u ban vang o cac khuy tay, khop dau goi, va cac ngon tay ngon chan.nay xin bac si cho toi biet nen kham va dieu tri o cac benh vien nao.va cac thuc de lam giam benh. xin cam on bac si
hơn 1 tháng trước - Thích (18) - Trả lời
Chào bạn! Bạn nên đến bệnh viện da liêu nhé
E bi u vang o mat . E da cat hai LAN rui Nhung khong het . E muon hoi neu cat Bo thi nen Di benh vien nao va cat Bo thi co het Luon k hay con tai loi
hơn 1 tháng trước - Thích (19) - Trả lời
Đi bệnh viện da liễu nhé.Vẫn có nguy cơ tái phát.Tốt nhất là tiến hành điều trị phương pháp loại trừ vĩnh viễn.Chẳng hạn như đốt laser thì vẫn bị tái phát
toi da mo u vang xin hoi co tai fat ko
hơn 1 tháng trước - Thích (21) - Trả lời
Vẫn có khả năng tái phát bạn ạ
Toi bi u vang o hai mi mat da dot tia laser o benh vien da lieu qui nhon hai lan roi nay lai bi tro lai . xin hoi co thuoc nao dieu tri de khong tai phat lai . xin cam on
hơn 1 tháng trước - Thích (20) - Trả lời
Chào chị! Ngoài những cách đã nêu trên thì thực sự rất khó, nếu phát hiện sớm thì khả năng sẽ cao hơn.Rất tiếc, Chị có thể xin tư vấn của bác sĩ điều trị trực tiếp cho chị vì họ mới nắm rõ chị đang ở mức độ nào rồi.Thân
da dieu tri u vang da dot tia laser nay bi tro lai hoi
hơn 1 tháng trước - Thích - Trả lời
*địa chỉ email của bạn được bảo mật

Hot nhất
Top xink
Bộ sưu tập
Chợ xink
Thanh lý