Làm sao khi trẻ chậm nói

seminoon seminoon @seminoon

Làm sao khi trẻ chậm nói

18/04/2015 06:00 PM
582

Làm sao khi trẻ chậm nói. Những hiểu biết cần thiết nhất của các bậc cha mẹ khi trẻ chậm nói.



Quá trình phát triển ngôn ngữ bình thường ở trẻ

Giai đoạn phát triển ngôn ngữ bình thường của trẻ được biểu hiện như sau:

Từ 3 - 6 tháng: trẻ bắt đầu chăm chú nhìn vào người nói chuyện. Quay đầu về phía có tiếng động phát ra.

Phân biệt được các tiếng động khác nhau phát ra từ các vị trí khác nhau.

Nói được nguyên âm “a”, từ “ba”, “bà”.

Từ 6 - 9 tháng: nói được 2 âm khác nhau như “ma ma”, “da da”.

Từ 9 - 12 tháng: trẻ phát âm “ê”, “a” kéo dài thành một chuỗi âm thanh như người lớn nhưng không rõ từ.

Tùy theo mỗi trẻ, nhưng khi được khoảng 11 tháng hay 1 tuổi có trẻ nói được khoảng 2 - 3 từ đơn khá rõ, có thể là: bố, bà.

Từ 12 - 15 tháng: trẻ có thể phát âm như tiết tấu âm nhạc để giữ cho câu chuyện tiếp tục.

Từ 15 - 18 tháng: sử dụng được 4 từ, thường là tên con vật kết hợp với cử chỉ, đưa tay vẫy, chỉ. Khi trẻ được 18 tháng tuổi trẻ bắt đầu nói và tự nối ghép được hai từ với nhau. Ở giai đoạn này, trẻ nói bắt đầu hình thành các trật tự câu. Trẻ biết chỉ được ít nhất là sáu bộ phận trên cơ thể, chỉ được một hai hình ảnh quen thuộc khi cho trẻ nhìn tranh như: hình bố, hình con cá hoặc hình con chó…

Từ 18 tháng đến 2 năm: biết khoảng 25 từ, gọi tên người, chào hỏi, từ chối.

Từ 2 - 3 tuổi: nói rất nhiều, biết từ 50 - 200 từ, tự nói chuyện khi chơi. Đến 3 tuổi trẻ tạo ra một cụm từ có đầy đủ thành phần chủ vị. Trẻ biết sử dụng các câu đơn giản, đặt câu hỏi đơn giản.

Trẻ trả lời được các câu hỏi như: cái gì, ở đâu? Có/không?. Sau giai đoạn này, trẻ sẽ nói được và sẽ tạo đà cho trẻ phát triển được rất nhiều các câu phức tạp, hình thành được các câu chuyện dài với nội dung khá logic.

Từ 3 - 4 tuổi: trẻ nói được các câu phức tạp trẻ bắt đầu sử dụng các ngôn ngữ ấy một cách khá tốt. Tự kiểm soát được cường độ giọng nói, xây dựng ngữ điệu như người lớn, thường hỏi cái gì, ở đâu, tại sao...

Nguyên nhân khiến trẻ chậm nói

Nguyên nhân làm trẻ chậm nói được xếp thành 2 nhóm chính là nguyên nhân thực thể và nguyên nhân tâm lý. Nguyên nhân thực thể là do trẻ có những vấn đề về cơ quan phát âm (tai, mũi, họng), cơ quan chỉ huy (não bị dị tật bẩm sinh, bại não, những di chứng sau xuất huyết não, viêm màng não...). Nguyên nhân tâm lý là do gia đình hoặc quá cưng chiều, hay bỏ bê trẻ, hoặc đã xảy ra một biến cố nào đó làm ảnh hưởng đến tâm lý trẻ.


Sự thật về việc chậm nói của trẻ - 1
Trẻ chậm nói, nhẹ thì có thể bị một số vấn đề về thần kinh, nặng thì bé bị chẩn đoán thuộc diện tự kỷ. (Ảnh minh họa).


Biểu hiện bé chậm nói

Hãy đưa bé đến bác sĩ ngay khi bạn thấy những biểu hiện sau đây:

1. Bé không quay lại khi nghe gọi tên: Não bộ của bé phản ứng không tốt, và đó cũng là biểu hiện đầu tiên của hệ thần kinh kém phát triển.

2. Bé không sợ người lạ: Không phải do bé dạn người hay quá hòa đồng, mà đó có thể là bé không phân biệt được người lạ hay quen.

3. Bé lắc đầu mỗi khi phấn khích.

4. Bé không bắt chước: Đó là biểu hiện cho thấy bé không có khả năng tập trung theo dõi hành động của người lớn và làm theo. Nếu không dạy thì bé không biết để ý học và sẽ không bao giờ biết.

5. Bé không biết chỉ bằng một ngón trỏ: Khi trẻ chỉ bằng một ngón là bé đã có khả năng tập trung để nhìn vào một hướng.

6. Bé mê coi quảng cáo: Cứ có quảng cáo là bé ngồi xem say sưa, thậm chí vẫy tay trước mặt bé, bé cũng không chớp mắt. Cha mẹ mua đĩa quảng cáo về cho bé coi, để làm việc.

Sai lầm lớn, với những trẻ bình thường xem quảng cáo ít thì cũng có lợi vì trẻ có thể học được vài thứ hay. Nhưng với trẻ chậm phát triển thì coi quảng cáo càng làm cho bé chìm vào thế giới ảo của quảng cáo.

Trong quảng cáo, hình ảnh và âm thanh biến đổi nhanh và sôi động hơn bình thường. Trẻ càng thích coi hình ảnh của quảng cáo nhiều sẽ càng chán hình ảnh của thế giới thực vì nó không sáng, không chuyển hình nhanh bằng.

7. Hay ăn vạ, kêu khóc khi đòi một cái gì đó: Các bé không có hoặc không biết sử dụng ngôn ngữ hay ăn vạ hơn bé bình thường vì chúng không biết làm sao để thể hiện ý muốn của mình.

8. Bé ra ngoài là cắm đầu chạy: Chạy nhiều hơn đi là biểu hiện của chứng tăng động, thiếu khả năng tập trung.

9. Bé khó ăn, khó ngủ, không chịu nhai.

10. Bé không tập trung làm cái gì đó lâu.


Khi nào cần can thiệp?

Trước tiên cha mẹ, người thân cần chú ý chăm sóc, quan tâm phát triển kỹ năng ngôn ngữ ở trẻ phù hợp với độ tuổi, và cần can thiệp sớm khi thấy trẻ có dấu hiệu bất thường về phát triển ngôn ngữ.

Các biểu hiện bất thường về phát triển ngôn ngữ ở trẻ:

- Không đáp ứng với giọng nói hay những âm thanh to khi bé 6 – 8 tuần tuổi.

- Không cười với giọng nói của cha mẹ lúc 2 tháng.

- Không quan tâm đến người và vật xung quanh lúc 3 tháng.

- Không quay đầu theo hướng âm thanh lúc 4 tháng.

- Không cười tự phát lúc 6 tháng.

-Không bập bẹ lúc 8 tháng.

-Không nói được từ đơn lúc bé 2 tuổi.

- Không nói được một câu đơn giản khi bé 3 tuổi.

Nếu thấy trẻ có một trong những biểu hiện trên, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để các bác sĩ kiểm tra. Tùy theo mức độ chậm nói và độ tuổi của trẻ các bác sĩ sẽ có nhiều hình thức can thiệp khác nhau như tư vấn, hướng dẫn cha mẹ huấn luyện ngôn ngữ cha mẹ tại gia đình, hoặc cần kết hợp chuyên gia ngôn ngữ, tâm lý và bác sĩ để can thiệp thúc đẩy ngôn ngữ ở trẻ.

Đối với trẻ chậm nói do nguyên nhân thực thể, đa phần là do trẻ có vấn đề về thính lực. Các bác sĩ phải điều trị về thính lực cho trẻ. Đối với trẻ bị điếc nhẹ và điếc trung bình thì việc điều trị trước 5 tuổi rất có hiệu quả. Trong những trường hợp điếc do viêm tai, thủng màng nhĩ, trẻ sẽ được điều trị bằng phẫu thuật, vá màng nhĩ để nâng sức nghe. Với những trường hợp không nghe lại được thì phải can thiệp bằng cách đeo máy nghe.


“Liều thuốc” từ sự tương tác

Chị Thanh  - ngụ ở Q.Bình Thạnh, TP.HCM lo lắng: “Con tôi đã gần 2 tuổi mà nói được chỉ vài từ. Vợ chồng tôi đi làm suốt, phải nhờ ông bà nội chăm sóc cháu. Mấy ngày nay, gia đình tôi thuê cô giáo đến nhà tập nói, nhưng cháu không tiến bộ bao nhiêu. Vợ chồng tôi đang tìm trường chuyên biệt để gửi cháu vào đó”. Một phụ nữ lớn tuổi rầu rĩ kể: “Cái gì cháu nội tôi cũng hiểu nhưng không nói được, chỉ biết chào và nói “bai-bai”.  Những khi cháu không đồng ý điều gì thì cắn đồ, cắn tay và đập đầu xuống đất…”.


 
Thông qua tiếp xúc với thế giới xung quanh, trẻ sẽ phát triển ngôn ngữ - Ảnh: Shutterstock


Rất nhiều thắc mắc của phụ huynh được nêu ra tại buổi nói chuyện “Khi trẻ chậm nói” diễn ra tại Nhà Thiếu nhi TP.HCM vào cuối tháng 11. Tại đây, bác sĩ (BS) Nguyễn Minh Tiến - Chi hội Trăng Non thuộc Hội Khoa học tâm lý, giáo dục TP.HCM chia sẻ: “Nhiều cặp vợ chồng bận rộn suốt nên đã giao khoán việc dạy con cho ông bà nội/ngoại. Do lớn tuổi, lại có những mối quan tâm khác nên ông bà ít nói chuyện với đứa trẻ“. “Ngôn ngữ trẻ không tự nhiên mà có. Nó chỉ xuất hiện khi có sự tương tác với người lớn. Tức là, thông qua tiếp xúc với thế giới xung quanh, trẻ phát triển được trí khôn, sự nhận thức” - BS Tiến khẳng định. Ông cảnh báo: Nếu để đứa bé chơi một mình hoặc coi tivi suốt, không có ai xung quanh thì người lớn đã tước mất điều kiện giúp trẻ hình thành ngôn ngữ. Cũng như những hành vi khác ở trẻ, sự phát triển ngôn ngữ đều phải trải qua quá trình học tập thường xuyên.

Các nguyên nhân

Theo BS Nguyễn Minh Tiến, những nguyên nhân gây chậm nói là: khiếm thính; chậm phát triển; rối loạn tự kỷ; rối loạn tăng động giảm chú ý; tổn thương não sớm; trẻ bị bỏ rơi, thiếu tình cảm; các chứng rối loạn ngôn ngữ.


Theo BS Tiến, có rất nhiều cách đơn giản để có thể tương tác với con, ngay cả khi người mẹ khá bận rộn. Chẳng hạn, trong khi tắm cho bé, người mẹ có thể nói: Con xòe tay ra coi; mẹ móc mũi cho con nhé… Làm như vậy là đã tạo ra bối cảnh rất tốt để trao đổi với bé - miễn sao bé không có vấn đề gì về não.

Can thiệp sớm

BS Tiến cho hay, nhiều cuộc nghiên cứu cho thấy não của trẻ dưới 6 tuổi chưa hoàn thiện nhưng lại có khả năng nghe rồi dần dần học cách giải mã ngôn ngữ. Từ 6 tuổi trở đi, trẻ có bộ não tương tự người lớn và khả năng giải mã tự nhiên này sẽ biến mất. Vì vậy, người mẹ nên thiết lập "quan hệ sớm mẹ-con", nói chuyện với trẻ ngay từ những ngày đầu tiên bé được sinh ra chứ không phải đợi cho đến khi trẻ biết nói. Khi giúp trẻ chậm nói, theo BS Tiến, người lớn đừng quên vừa nói vừa biểu cảm, ra điệu bộ (trẻ khiếm thính càng cần nhiều điệu bộ) bởi các thông điệp trong giai đoạn đầu của trẻ chủ yếu là phi ngôn ngữ. Còn khi người lớn đơn thuần nói như một cái máy, đứa trẻ có nguy cơ bắt chước như một con vẹt.

“Nếu đứa trẻ có vấn đề chậm nói hoặc có bệnh lý gì đó làm chậm phát triển ngôn ngữ thì cần nhớ ba chữ: can thiệp sớm” - BS Tiến nhấn mạnh. Theo đó, sớm nhất là giai đoạn dưới 3 tuổi, còn nếu không kịp thì cũng không nên để quá 6 tuổi. Và sự can thiệp cần được kết hợp từ nhiều góc độ: y khoa, tâm lý, giáo dục.

Chăm sóc phát triển ngôn ngữ ở trẻ tập nói

Cha mẹ cần quan tâm chăm sóc thúc đẩy kỹ năng ngôn ngữ ở trẻ tùy theo độ tuổi. Trẻ có thể nghe và hiểu từ rất sớm, trước khi trẻ có thể tự nói.

Do đó cha mẹ cần khuyến khích trẻ tập nói.

Cần thường xuyên nói chuyện với trẻ, đọc sách cho trẻ nghe, khuyến khích trẻ tập trung vào bạn, vào đồ vật nào đó mà bạn muốn nói đến. Nên nói đến những vật có trước mặt, hay những điều đang xảy ra. Không ép trẻ phải nói nhưng nhớ đưa ra lời khen khi trẻ tập nói. Chú ý lắng nghe, cho con bạn có thời gian để thực hiện những lời trẻ sắp nói, cũng như thường xuyên đưa ra lời động viên như: “Con nói giỏi lắm”, giúp trẻ mạnh dạn tập nói.

Nên dạy cho trẻ những từ đơn giản, dễ hiểu. Tốt nhất là dạy trẻ nói dựa theo những tình huống xảy ra hàng ngày, tạo nhiều tình huống khác nhau khi nói về một từ nào đó. Tập cho con bạn biết nghe các âm thanh khác nhau hay tập cho con giao tiếp qua những hình ảnh hay điệu bộ cũng là cách giúp cho trẻ tập nói tốt. Không nên cho trẻ xem ti vi quá nhiều, cần kiểm soát thời gian và chương trình ti vi. Cha mẹ nên cùng xem với trẻ các chương trình như phim hoạt hình, ca nhạc và bình luận về các tình tiết, nhân vật, hội thoại trong phim để giúp trẻ xây dựng phản xạ ngôn ngữ./.

(St)

Hỏi đáp, bình luận, trả bài:
Con toi da 20 thang tuoi .Ma noi duoc 1 tu hay danh ban khong phan bet la quen.
hơn 1 tháng trước - Thích (20) - Trả lời
Thông thường trẻ hay cắn hoặc đánh bạn khi trẻ chưa phát triển đủ kỹ năng ngôn ngữ để diễn tả và trẻ thiếu khả năng xử lý sự bực tức, với trẻ nhỏ hành động cắn giống như một trò chơi hoặc do mọc răng. Tuy nhiên, dù vì lý do gì hành động này luôn gây bực mình cho mọi người và bạn cần xoá bỏ trước khi nó trở thành 1 thói quen của trẻ. Có rất nhiều cách để xoá bỏ hành vi không thích hợp như: xoá bỏ đặc quyền đặc lợi, dạy trẻ giới hạn không cho phép, phạt, khen thưởng khi có tiến bộ….tuỳ theo đáp ứng ngược lại của bé như thế nào bạn sẽ quyết định bước tiếp theo. Trẻ chậm nói. Mặc dù kỹ năng nói phát triển không giống nhau ở tất cả mọi trẻ em, tốc độ phát triển có thể khác nhau nếu bạn so sánh trẻ này với trẻ khác. Thông thường, bé có thể nói từ đầu tiên vào khoảng 1 tuổi, 2 từ kết hợp với nhau vào lúc 18 đến 24 tháng và có thể nói 3 từ diễn đạt thành câu khi sắp lên 3. Khi các chuyên gia đánh giá mức độ chậm nói của trẻ, họ quan tâm đến mức độ hiểu của bé nhiều như số lượng từ bé nói. Những cử chỉ, điệu bộ và việc làm theo những chỉ dẫn của bạn cho thấy bé hiểu và giao tiếp được với bạn. Vì thế bạn không nên lo lắng. Có nhiều nguyên nhân khiến trẻ chậm nói: Sự di truyền và tính tình của trẻ có thể là nguyên nhân khiến trẻ chậm nói, hoặc có thể do các bậc phụ huynh cố đoán trước được những nhu cầu của bé chứ không để bé tự nói lên mong muốn của mình (ví dụ: con có muốn uống nước không?). Một số trẻ có xu hướng chậm nói: Bé trai thường phát triển khả năng nói chậm hơn bé gái;Trẻ sinh non ;Trẻ thường xuyên nhiễm trùng tai... Thời điểm tốt nhất để bạn nhờ sự giúp đỡ của các chuyên gia là khi bé khoảng 2 tuổi rưỡi-thời điểm mà những bé bị tạm thời chậm nói đã bắt kịp các bạn của mình. Những vấn đề về ngôn ngữ được can thiệp bằng các phương pháp giúp người bị khuyết tật về ngôn ngữ nói rõ ràng hơn hoặc được điều trị dứt điểm những nhiễm trùng tai chưa được chẩn đoán hay vấn đề về nghe. Trước khi bé 2 tuổi rưỡi, việc lắng nghe giọng nói của bé là một cách tốt để giúp bé học nói. Vì thế hãy đọc lớn, hát và hỏi những câu hỏi mở để khuyến khích bé trò chuyện. Trò chơi thổi bong bóng có thể giúp phát triển cơ miệng của bé. Những chiếc điện thoại đồ chơi và trò chơi giả vờ cũng sẽ khuyến khích bé nói. Nhưng nếu bạn quan tâm đến bé, đừng e ngại trao đổi điều này với bác sĩ nhi khoa-người sẽ cho bạn những lời khuyên bổ ích giúp bé đạt được kỹ năng này.
con toi da dc 2 tuoi ma van chua biet noi.thjnh thoang be chj noi dc tu baba va ko so nguoi la.vay co sao ko ah
hơn 1 tháng trước - Thích (4) - Trả lời
Trẻ châm nói cũng là việc không hiếm gặp lắm. Bạn nên áp dụng một số phương pháp và gợi ý trên để cải thiện tình hình nhé
Con tôi 18 tháng, cháu nói rất nhiều nhưng chưa nói rõ được 1 từ nào, cháu ko sợ người lạ. Nếu tôi muốn cho con đi khám thì nên khám ở đâu tại Hà Nội.
hơn 1 tháng trước - Thích (6) - Trả lời
con tôi hiện nay được 25 tháng cháu chỉ biết nói từ đơn như gà, cá, ba, mẹ, đau, nhanh, bò, dậy, đi, xe, bay...cháu không biết lạ, đi đến nhà ai cháu cũng chạy thẳng vào nhà người ta.cháu mê xem hoạt hình và quảng cáo đặc biệt khi ăn phải mở hoạt hình thì cháu mới ăn. cháu nghe, hiểu và biết bắt chước những việc làm của người lớn. đôi lúc cần gì đó thì cháu dắt mẹ lại và chỉ vào vật đó? vậy xin bác sĩ cho biết cháu có bị bệnh lý gì không?
hơn 1 tháng trước - Thích (17) - Trả lời
Cháu như vậy chỉ hơi chậm nói một chút, còn lại khá hoạt bát, hiếu động đó bạn. Bạn yên tâm nhé!
0942909678: con toi 26 tháng cũng hay hát theo nhạc chau sthichs và nói nhueng chư nói được thành câu nào. chái nói được ba ,bà, mẹ,mẹ noi 1 thì cháu nói được 2 ,3.uong sữa thì bảo pha, ăn kẹo hay bim hoăc cầm lon nước thì bảo bóc, cái gì cháu cũng biết và rất nhớ máy tính bang chau stuwj bật tự mở được nhưng xgif cháu thic xem nhưng mai cháu vẫn chưa nói được nhiều, cháu rất tình cảm nhưng cũng hay lăn ra đất rỗi nếu mẹ k làm vừa lòng,nhueng mỗi lần lăn ra dỗi là cháu biết nhìn xem cảm xuc scuar tưng người dành cho cháu. nếu ai quý cháu cháu cảm nhân được và theo người đó. tôi thấy rất suột ruột vì lứa tuoir này nhiều cháu nói được nhiều lắm mong bác sĩ tư vấn ah. về thính giác chau nghe và hiểu tốt ah.
hơn 1 tháng trước - Thích - Trả lời
*địa chỉ email của bạn được bảo mật

Hot nhất
Top xink
Bộ sưu tập
Chợ xink
Thanh lý